“Histori kaq interesante udhëtimesh botohen çdo ditë, dhe jo pa hezitim vendosa, me këshillën e miqve, ndoshta shumë tolerantë, të botoj këto shënime të marra gjatë udhëtimit nëpër një rajon ku sot gjithçka nuk është gjë tjetër veçse rrënoja, midis të cilave enden mbetjet e një race të harruar.”             …

Kurt Hassert (1868–1947), gjeograf dhe hartograf gjerman, i njohur për eksplorimet në Polin e Veriut, Afrikë dhe Ballkan, ndërmori një udhëtim të rëndësishëm në Shqipërinë e Veriut në verën e vitit 1897. Shqipëria tërhoqi vëmendjen e tij për peizazhet e egra, strukturën gjeologjike të veçantë dhe shoqërinë tradicionale malësore. Baza e tij ishte Shkodër, prej…

Sipas Ermanno Armao, Località, chiese, fiumi, monti e toponimi varii di un’antica carta dell’Albania Settentrionale, Romë, 1933. “Çdo emër fshati, çdo kishë në rrënoja, çdo urë e thyer rrëfen një histori të lashtë që meriton të dëgjohet.” Studiues, orientalist, hartograf dhe njohës i thellë i kulturës shqiptare, Armao (1887–1960) iu përkushtua me pasion dhe rreptësi…

  “…Fitorja po largohej dalngadalë nga Nili. -T’i hedhim një vështrim të fundit, – tha doktori, – kësaj gjerësie gjeografike të pakapërcyeshme, që edhe udhëtarët më të guximshëm s’kanë mundur ta tejkalojnë kurrë. Ja ku janë pikërisht ato fise që përmenden prej Peterikut, d’Arnosë, Mianit dhe atij udhëtarit të ri, Lëzhanit, të cilit i detyrojmë…